Jak miasta subregionalne mogą wykorzystać doświadczenia metropolii w tworzeniu obszarów funkcjonalnych?

Największe polskie metropolie od lat koordynują kluczowe procesy rozwojowe w układzie wielopartnerskim, wykraczającym poza granice pojedynczych gmin. Wspólnie dbają o sprawy kluczowe dla codziennego życia mieszkańców – od organizacji sprawnego transportu i ułatwiania codziennych dojazdów do pracy czy szkół, przez rozwój usług, tworzenie wspólnego rynku pracy, ochronę klimatu, aż po przeciwdziałanie suburbanizacji i zintegrowane planowanie przestrzenne. Choć dotąd metropolie w zasadzie nie dysponowały dedykowanymi ramami ustawowymi i działały głównie w oparciu o dobrowolne stowarzyszenia lub porozumienia międzygminne, wypracowały unikalne know-how. Ich rozwiązania instytucjonalne, organizacyjne i partnerskie mogą stać się gotowym wzorcem dla nowo tworzonych związków rozwojowych oraz Miejskich Obszarów Funkcjonalnych (MOF) miast subregionalnych.

Impulsem do tych zmian jest projekt ustawy o zrównoważonym rozwoju miast i ich obszarów funkcjonalnych, który ma stworzyć systemowe ramy zarządzania terytorialnego w Polsce. Skoro największe metropolie od dekad doskonalą współpracę ponad granicami administracyjnymi, kluczowe staje się pytanie: które z tych rozwiązań i mechanizmów można bezpiecznie i efektywnie zaimplementować w mniejszych ośrodkach? Oraz jak – bazując na doświadczeniach metropolii – uniknąć błędów z przeszłości i przyspieszyć budowę skutecznego systemu zarządzania w subregionalnych MOF-ach?

Cenną inspiracją w tym zakresie będą wnioski z raportu „Terytoria współpracy” Unii Metropolii Polskich, które wskazują, że kluczem do bezpiecznego wdrożenia metropolitalnych rozwiązań w mniejszych ośrodkach jest budowanie kapitału zaufania oraz partnerska rola lidera, a nie tylko kopiowanie sztywnych procedur.